Een gebarsten scherm, een batterij die het na twee jaar al laat afweten. De reflex is snel gemaakt: gewoon een nieuw toestel kopen. Maar wat kost die keuze eigenlijk het milieu? En hoeveel maakt repareren echt uit? We zetten de cijfers naast elkaar.

Hoeveel CO₂ kost een nieuwe smartphone?

De productie van een nieuwe iPhone 16 stoot gemiddeld 66 kg CO₂ uit over de volledige productie — van grondstofwinning tot levering aan de consument. Ter vergelijking: dat staat gelijk aan ongeveer 300 km rijden met een gemiddelde benzinewagen.

Het overgrote deel van die uitstoot — zo'n 80% — vindt al plaatst vóór je het toestel in handen hebt. De winning van lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen, de fabricage van het moederbord, het assemblageproces in de fabriek: dat zijn de echte boosdoeners. Transport voegt daar nog eens 3% aan toe. Het dagelijkse opladen en gebruik over de levensduur van het toestel is verantwoordelijk voor slechts 17%.

Dat heeft een belangrijke implicatie: de milieukost van een smartphone zit niet in het gebruik. Ze zit in het maken ervan. En dus ook: in hoe vaak je een nieuw exemplaar koopt.

Welke onderdelen wegen het zwaarst?

We weten dat Apple ongeveer 81% van de totale CO2 uitstoot van de complete levenscyclus aan onderdelen toeschrijft. Dat wil zeggen dat ongeveer 53,5 kg CO2 uitstoot naar de productie gaat.

bron

Apple publiceert geen afzonderlijke CO₂-cijfers per onderdeel. Op basis van gebruikte materialen en onderzoek kunnen we elk onderdeel een aandeel geven in deze productie. Voor een iPhone 16 (totaal ~66 kg CO₂) ziet de verdeling er zo uit:

Wat meteen opvalt: het moederbord alleen is al verantwoordelijk voor bijna de helft van de uitstoot bij de onderdelen. Een batterij, die zo vaak de reden is om een toestel te vervangen, vertegenwoordigt amper 1%. Dat maakt de keuze om te repareren in de meeste gevallen ecologisch onweerlegbaar.

Wat kost een reparatie aan CO₂?

Een nieuw onderdeel bestellen en plaatsen kost ook CO₂ — voor productie en transport wordt doorgaans 1 tot 8 kg CO₂ per vervangen onderdeel gerekend. Dat is een fractie van de 66 kg die een volledig nieuw toestel kost.

We maakten een berekening over vijf jaar. De gemiddelde consument koopt een nieuwe smartphone om de 2,5 jaar. Dit wil zeggen dat je op jaar 0 / 2,5 / 5 een nieuwe smartphone koopt. Drie scenario's naast elkaar:

Een batterijvervanging levert over vijf jaar een besparing op van bijna 120 kg CO₂ per persoon. Dat klinkt abstract. Om het concreet te maken: als dertien mensen die keuze maken, besparen ze samen evenveel CO₂ als een gemiddeld gezin in een volledig jaar uitstoot.

Wat zegt het onderzoek?

De cijfers hierboven zijn onze eigen berekening. Maar ze worden bevestigd door externe studies.

Het European Environmental Bureau concludeerde dat het verlengen van de levensduur van een smartphone met slechts één jaar in Europa leidt tot een vermindering van 4 miljoen ton CO₂ per jaar — vergelijkbaar met het een jaar lang van de baan halen van alle auto's in Denemarken. Als iedereen zijn toestel vijf jaar zou gebruiken in plaats van twee à drie, staat dat gelijk aan het volledige Belgische wagenpark dat een jaar stilstaat.

Een andere onafhankelijke studie, gepubliceerd in het Journal of Industrial Ecology, vergeleek de baseline (gemiddeld 2,25 toestellen per 4,5 jaar) met een scenario waarbij gebruikers defecten laten repareren. Uitkomst: een gemiddelde vermindering van 33% in CO₂-uitstoot voor de reparatiegroep.

Andere soorten toestellen

Naast smartphones zijn er ook andere productcategorieën zoals tablets, laptops,... . Onderstaande tabel geeft een idee voor hoeveel kg CO2 elk van deze producten verantwoordelijk is.

Via deze tabel kan je de bovenstaande berekeningen uitvoeren om te berekenen wat je kan uitsparen bij reparaties. Algemeen kan je als regel stellen : Hoe hoger de hoeveelheid C02 uitstoot als basis, hoe beter reparaties zijn voor het milieu.

Wanneer is een nieuw toestel dan gerechtvaardigd?

Repareren is bijna altijd de betere keuze voor het milieu, maar er zijn situaties waarbij een nieuw toestel logischer is. Als het moederbord beschadigd is door kortsluiting of waterschade, kan de reparatiekost hoger uitvallen dan de waarde van het toestel. Hetzelfde geldt voor toestellen die geen software-updates meer ontvangen en daardoor veiligheidsrisico's opleveren.

Maar een gebarsten scherm? Een batterij die nog maar een halve dag meegaat? Dat zijn precies de situaties waarvoor reparatie bestaat. In deze gevallen zijn een nieuw toestel kopen de duurste en minst duurzame keuze is.

Let ook op de aankoop van tweedehands toestellen als alternatief voor nieuw. Een refurbished smartphone heeft al een groot deel van zijn CO₂-schuld afbetaald. Het is wel belangrijk dat je een officieel toestel koopt op de 2dehands markt. Er zijn tegenwoordig meer en betere valse toestellen op de markt. Lees dan ons artikel over hoe je een nep-iPhone herkent.

Kleine gewoontes, groot verschil

Naast repareren zijn er dagelijkse keuzes die de levensduur van je toestel verlengen en zo indirect ook de milieu-impact verminderen. Een batterij die vroegtijdig slijt, is vaak niet het gevolg van pech maar van vermijdbare gewoontes: 's nachts opladen, continu op 100% houden of snelladen bij een al warme accu. Meer daarover lees je in ons artikel over waarom je je toestel beter niet 's nachts oplaadt en de impact van snelladen op je batterij.

Een toestel dat drie of vier jaar meegaat in plaats van twee, heeft niet alleen minder gerepareerd te worden — het vervangt ook een toekomstige productie van 66 kg CO₂.

Conclusie

De milieukost van elektronica zit niet in het gebruik. Ze zit in de productie. En dus stel je die kost elke keer uit wanneer je kiest voor reparatie in plaats van vervanging.

Het getal verschilt per studie, maar de richting is altijd dezelfde: repareren levert een CO₂-besparing op van 33% tot meer dan 65%, afhankelijk van het scenario. Voor een batterijwissel is dat verschil bijna onzinnig groot: 0,2 kg tegenover 66 kg voor een volledig nieuw toestel.