Je hebt het zeker al gezien bij de aankoop van een nieuwe stofzuiger of wasmachine: een kleurrijk label met een score van 0 tot 10. Dit is de herstelbaarheidsindex. Maar wat vertelt dit cijfer je nu echt? In deze uitleg duiken we diep in de criteria, de voordelen en hoe jij dit label gebruikt om een duurzamere keuze te maken.
Wat is de herstelbaarheidsindex?
De herstelbaarheidsindex is een wettelijk verplichte score die aangeeft hoe gemakkelijk een toestel te repareren is. Hoe hoger de score, hoe toegankelijker de reserveonderdelen, hoe eenvoudiger de demontage en hoe langer de technische documentatie beschikbaar blijft.
De index maakt deel uit van het federale actieplan voor circulaire economie en sluit aan bij het Europese en Belgische recht op reparatie. Het idee is eenvoudig: consumenten moeten bij aankoop kunnen zien of een toestel gemakkelijk te herstellen is, zodat ze bewuster kunnen kiezen.
De index is verplicht gesteld via de wet van 21 mei 2023 betreffende producten met milieuvriendelijk ontwerp, uitgewerkt in het KB van 3 juni 2024. Belgische fabrikanten en importeurs die betrokken toestellen op de markt brengen, zijn wettelijk verplicht de index te berekenen en te communiceren.
Hoe wordt de score berekend? (De 5 criteria)
Een score komt niet zomaar uit de lucht vallen. De herstelbaarheidsindex wordt berekend op basis van vijf specifieke criteria, die elk voor 20% meetellen in het eindtotaal:
|
Criterium |
Wat wordt gemeten |
|---|---|
|
Technische documentatie |
Hoe lang zijn handleidingen en technische documenten beschikbaar voor reparateurs en consumenten? |
|
Demonteerbaarheid |
Hoeveel stappen zijn er nodig om bij de reserveonderdelen te komen? Welk gereedschap is vereist? |
|
Beschikbaarheid van onderdelen |
Hoe lang zijn reserveonderdelen leverbaar na aankoop? Wat is de levertijd? |
|
Prijsverhouding onderdelen |
Hoe verhouden de prijzen van reserveonderdelen zich tot de aankoopprijs van het toestel zelf? |
|
Productspecifieke criteria |
Categoriespecifieke factoren, zoals softwareupdates bij laptops of batterijtoegang bij stofzuigers. |
Voor welke toestellen geldt de verplichting?
Sinds 2 mei 2025 is de herstelbaarheidsindex verplicht voor deze categorieën nieuwe toestellen die op de Belgische markt worden aangeboden:
- Vaatwassers
- Stofzuigers (met kabel, zonder kabel en robotstofzuigers)
- Grasmaaiers (accu en robotmaaiers)
- Hogedrukreinigers
- Laptops (zonder aanraakscherm)
Opgelet: de verplichting geldt enkel voor nieuwe toestellen. Tweedehandsproducten vallen buiten de regels. Een laptop die je koopt bij een refurbisher of via een particulier heeft dus geen verplichte herstelbaarheidsindex.
Wat betekent die score in de praktijk?
Voor consumenten die willen besparen op de lange termijn is een hoge index (groen) een garantie op een lagere "Cost of Ownership". Wil je meer weten over de verschillende technische methodes die herstellers gebruiken om die scores waar te maken? Lees dan ons artikel over de verschillende soorten reparatietechnieken.
Hoe herken je de index in de winkel of online?
De score wordt weergegeven via een gestandaardiseerd pictogram: een steeksleutel met een cijfer op 10 en een kleurcode. Groen staat voor goed herstelbaar, rood voor moeilijk herstelbaar.
De index moet zowel fysiek in de winkel als op de productpagina in de webshop duidelijk naast de prijs vermeld staan, inclusief een link of QR-code naar de exacte berekening.
De herstelbaarheidsdatabank: beloftevol maar onvolledig
De FOD Volksgezondheid lanceerde de website herstelbaarheidsdatabank.be om scores te vergelijken. Het initiatief is goed bedoeld, maar schiet tekort.
Ten eerste is de website (donker met blauwe tekst) slecht leesbaar. Ten tweede is de databank onvolledig. Terwijl stofzuigers en vaatwassers stilaan scores krijgen, krijg je bij laptops – een van de meest gekochte categorieën – de melding dat er geen modellen beschikbaar zijn. Zolang dit zo blijft, heeft de databank nauwelijks nut als aankoophulpmiddel.
Heb je al een defect toestel?
De herstelbaarheidsindex is een gids voor de toekomst, maar voor je huidige defecte smartphone, laptop of tablet heb je nú een oplossing nodig.
Ga direct naar de Fair-Repair Herstelwijzer. Selecteer je smartphone model en het defect (zoals een gebarsten scherm of versleten batterij) en ontdek binnen 30 seconden of een reparatie economisch zinvol is en welke reparateurs dit voor je kunnen oplossen.
Is de herstelbaarheidsindex hetzelfde als de energie-efficiëntieklasse?
Nee. De energie-efficiëntieklasse (A tot G) zegt iets over het stroomverbruik van een toestel. De herstelbaarheidsindex zegt iets over hoe gemakkelijk het te repareren is. Beide staan soms naast elkaar op de verpakking, maar ze meten verschillende dingen.
Geldt de herstelbaarheidsindex ook voor smartphones?
Nog niet in België. Smartphones vallen momenteel niet onder de Belgische verplichting. In Frankrijk bestaat er al een vergelijkbaar systeem dat ook smartphones omvat. Het is mogelijk dat de lijst van verplichte categorieën in de toekomst uitgebreid wordt.
Wie controleert of fabrikanten de juiste score opgeven?
De milieu-inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu is verantwoordelijk voor de controle. In de beginfase focust de dienst op sensibilisering en opleiding van fabrikanten en importeurs.
Wat als een product geen herstelbaarheidsindex heeft, terwijl dat verplicht is?
Dan overtreed je als verkoper of importeur de wet. De score moet zichtbaar zijn naast de prijs, zowel in de winkel als online. Klachten kunnen worden ingediend bij de FOD Volksgezondheid via de helpdesk.
Waar vind ik de herstelbaarheidsindex van een specifiek product?
Op www.herstelbaarheidsdatabank.be kunnen fabrikanten hun scores publiceren. In de praktijk is de databank nog onvolledig, vooral voor laptops, grasmaaiers en hogedrukreinigers. Controleer ook de productpagina van de fabrikant of de webshop waar je het toestel koopt: de score moet daar wettelijk vermeld staan.
